Το ΕΚΟ Ράλλυ Ακρόπολις δεν αποτελεί μόνο μία από τις σημαντικότερες διοργανώσεις του Παγκοσμίου Πρωταθλήματος Ράλλυ (WRC), αλλά και ένα γεγονός με ουσιαστικό οικονομικό, τουριστικό και κοινωνικό αποτύπωμα για τη χώρα. Από τη στιγμή της επιστροφής του στο διεθνές καλεντάρι, ο ιστορικός αγώνας έχει εξελιχθεί σε έναν ισχυρό μοχλό προβολής της Ελλάδας, ενισχύοντας την τοπική επιχειρηματικότητα και δημιουργώντας σημαντική προστιθέμενη αξία στις περιοχές που τον φιλοξενούν.
Με αφορμή τη φετινή διοργάνωση, το OnlyAuto συνομίλησε με τον Δρ. Εμμανουήλ Χουστουλάκη, Επίκουρο Καθηγητή του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και μέλος του iSportManagement LAB, του εργαστηρίου που έχει πραγματοποιήσει τη μελέτη για το οικονομικό, τουριστικό και επικοινωνιακό αποτύπωμα του ΕΚΟ Ράλλυ Ακρόπολις. Στη συνέντευξη που ακολουθεί αναλύει τα πραγματικά μεγέθη πίσω από τον αγώνα, τις προοπτικές περαιτέρω ανάπτυξής του, αλλά και το κατά πόσο ένα ελληνικό Grand Prix Formula 1 θα μπορούσε κάποτε να γίνει πραγματικότητα.
Info Box
Δρ. Εμμανουήλ Χουστουλάκης
Ο Δρ. Εμμανουήλ Χουστουλάκης είναι Επίκουρος Καθηγητής στο Τμήμα Οργάνωσης και Διαχείρισης Αθλητισμού του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, με γνωστικό αντικείμενο τα Οικονομικά Μαθηματικά και την αξιοποίηση της τεχνολογίας στον αθλητισμό. Η ερευνητική του δραστηριότητα επικεντρώνεται στον ψηφιακό μετασχηματισμό, την τεχνητή νοημοσύνη, τα sports analytics και την οικονομική αποτίμηση μεγάλων διοργανώσεων, ενώ αριθμεί περισσότερες από 120 επιστημονικές δημοσιεύσεις.
iSportManagement LAB
Το iSportManagement LAB του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου εξειδικεύεται στη διοίκηση αθλητικών οργανισμών, τον αθλητικό τουρισμό και την αποτίμηση μεγάλων διοργανώσεων. Μεταξύ των σημαντικότερων έργων του περιλαμβάνεται η μελέτη για το οικονομικό, τουριστικό και επικοινωνιακό αποτύπωμα του ΕΚΟ Ράλλυ Ακρόπολις, αναδεικνύοντας τη συμβολή του αγώνα στην τοπική οικονομία, τον τουρισμό και τη διεθνή προβολή της Ελλάδας.
Το ΕΚΟ Ράλλυ Ακρόπολις ως ένα σύνθετο οικοσύστημα
«Η επιστημονική μας ομάδα, όπως δραστηριοποιείται μέσα από το Εργαστήριο Οργάνωσης, Διοίκησης Υπηρεσιών και Ποιότητας Ζωής (iSportManagement LAB) του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου εστιάζει στο πεδίο της οικονομικής, κοινωνικής και τουριστικής αποτίμησης μεγάλων αθλητικών διοργανώσεων, με ιδιαίτερη έμφαση στη στρατηγική αξιοποίηση των μεγάλων αθλητικών γεγονότων για την τοπική και εθνική ανάπτυξη. Δεν αντιμετωπίζουμε έναν αγώνα μόνο ως αθλητικό θέαμα. Τον βλέπουμε ως ένα σύνθετο οικοσύστημα: διοργάνωση, θεατές, επισκέπτες, τοπικές επιχειρήσεις, μεταφορές, φιλοξενία, εστίαση, χορηγίες, διεθνής προβολή, δημόσιες υποδομές και κοινωνικό αποτύπωμα.
Ειδικά στο χώρο του μηχανοκίνητου αθλητισμού στο παρελθόν έχουμε ασχοληθεί ξανά ερευνητικά με το οικονομικό και κοινωνικό αποτύπωμα του EKO Ράλλυ Ακρόπολις 2021, μετά την επιστροφή του στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Ράλλυ. Η μεθοδολογική μας προσέγγιση βασίστηκε σε πρωτογενή και δευτερογενή δεδομένα, σε ερωτηματολόγια προς επιχειρήσεις σε περιοχές που φιλοξένησαν τον αγώνα, σε στοιχεία δαπανών, φιλοξενίας, μετακίνησης και προβολής, καθώς και σε ανάλυση των άμεσων και έμμεσων επιδράσεων της διοργάνωσης. Η κύρια εφαρμογή των ερευνών μας έχει γίνει στην Ελλάδα, διότι εδώ βρίσκεται το πεδίο ενδιαφέροντος και εδώ αναδεικνύεται η αναπτυξιακή σημασία του Ράλλυ Ακρόπολις. Ωστόσο, η ανάλυσή μας συνομιλεί συστηματικά με διεθνή παραδείγματα, όπως το Rally Finland, το Rally de Portugal, το Croatia Rally και άλλες διοργανώσεις του WRC, ώστε να μπορούμε να συγκρίνουμε πρακτικές, μεγέθη και δυνατότητες εξέλιξης».
Τι λένε οι αριθμοί;
Ως προς το οικονομικό αποτύπωμα και βάσει των στοιχείων σας, το Ράλλυ Ακρόπολις δικαιολογεί τον σημειολογικό και διαχρονικό χαρακτηρισμό του «εθνικού μας αγώνα»;
«Ναι, και θα έλεγα ότι τον δικαιολογεί όχι μόνο συναισθηματικά ή ιστορικά, αλλά και με απολύτως μετρήσιμους όρους. Ο χαρακτηρισμός «εθνικός μας αγώνας» δεν είναι απλώς μια ρομαντική αναφορά στην παράδοση του ελληνικού μηχανοκίνητου αθλητισμού. Είναι ένας χαρακτηρισμός που πλέον μπορεί να στηριχθεί σε τέσσερις άξονες: ιστορικότητα, διεθνή αναγνωρισιμότητα, οικονομική επίδραση και κοινωνική αποδοχή.
Το Ράλλυ Ακρόπολις είναι ένας αγώνας που έχει ταυτιστεί με την αγωνιστική ταυτότητα της χώρας. Είναι γνωστό στο εξωτερικό ως ένας από τους πιο σκληρούς, τεχνικούς και απαιτητικούς αγώνες του WRC. Οι πέτρινες ειδικές, η σκόνη, οι υψηλές θερμοκρασίες, οι εναλλαγές ρυθμού και το ελληνικό τοπίο έχουν δημιουργήσει ένα προϊόν με ξεχωριστή ταυτότητα. Αυτή η ταυτότητα είναι πολύτιμη, γιατί στον σύγχρονο αθλητικό τουρισμό δεν αρκεί να διοργανώνεις ένα γεγονός. Πρέπει να έχεις ιστορία, αφήγημα, εικόνα και εμπειρία.
Από οικονομικής πλευράς, τα στοιχεία δείχνουν ότι ο αγώνας παράγει αξία. Δεν μιλάμε μόνο για τα εισιτήρια ή για τη στενή αγωνιστική λειτουργία. Μιλάμε για διαμονές, εστίαση, καύσιμα, ενοικιάσεις οχημάτων, μετακινήσεις, τοπικές προμήθειες, υπηρεσίες, εργασία, χορηγίες, τηλεοπτική προβολή και ψηφιακή απήχηση. Άρα, δεν είναι απλώς ένα αθλητικό γεγονός που «κοστίζει». Είναι μια διοργάνωση που επιστρέφει αξία στην οικονομία, δημιουργεί κίνηση στις τοπικές κοινωνίες και λειτουργεί ως μηχανισμός διεθνούς προβολής της χώρας».
Τι λένε οι αριθμοί συνολικά για τη διοργάνωση του Ράλλυ Ακρόπλις, αλλά και για τις περιοχές που θα φιλοξενήσουν τις ειδικές διαδρομές του αγώνα;
«Οι αριθμοί δείχνουν ότι το Ράλλυ Ακρόπολις έχει περάσει σε μια νέα φάση ωρίμανσης. Μετά την επιστροφή του στο WRC, το οικονομικό του αποτύπωμα καταγράφεται σε δεκάδες εκατομμύρια ευρώ, ενώ η δυναμική του αυξάνεται όσο βελτιώνεται η οργάνωση, διευρύνεται η διεθνής προβολή και ενισχύεται η εμπειρία του θεατή. Ειδικά για τις περιοχές που φιλοξενούν ειδικές διαδρομές, το όφελος είναι άμεσο και πολλαπλό. Δεν περιορίζεται στα ξενοδοχεία. Επεκτείνεται στην εστίαση, στα πρατήρια καυσίμων, στις τοπικές μεταφορές, στο λιανεμπόριο, στις υπηρεσίες τεχνικής υποστήριξης, στις μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις και σε ένα ευρύτερο δίκτυο επαγγελματιών.
Πιστεύω ότι η μεταφορά της βάσης στο Λουτράκι για το 2026 έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Από τη μία πλευρά, επαναφέρει τον αγώνα σε μια περιοχή με ιστορική σχέση με το Ράλλυ Ακρόπολις. Από την άλλη, δημιουργεί μια νέα γεωγραφική ισορροπία ανάμεσα στην Αττική, την Πελοπόννησο και τη Στερεά Ελλάδα. Αυτό είναι σημαντικό, γιατί το Ράλλυ Ακρόπολις δεν λειτουργεί όπως ένα στατικό αθλητικό γεγονός σε ένα γήπεδο. Είναι ένας κινητός μηχανισμός οικονομικής διάχυσης. Η αξία του ταξιδεύει μαζί με τις ειδικές διαδρομές.
Πρακτικά, κάθε περιοχή που μπαίνει στον χάρτη του αγώνα αποκτά προβολή, επισκεψιμότητα και εμπορική δραστηριότητα. Το ζητούμενο, βέβαια, είναι η τοπική οικονομία να είναι προετοιμασμένη. Όσο πιο έτοιμοι είναι οι Δήμοι, οι Περιφέρειες και οι επιχειρήσεις να υποδεχθούν επισκέπτες, τόσο μεγαλύτερο μέρος της αξίας θα μείνει στην τοπική οικονομία. Άρα, το οικονομικό αποτέλεσμα δεν εξαρτάται μόνο από τον αριθμό των θεατών, αλλά και από το πόσο καλά οργανωμένη είναι η τοπική φιλοξενία γύρω από τον αγώνα.
Τα Ράλλυ Πορτογαλίας και Φινλανδίας ως πρότυπα διοργάνωσης
Με βάση αντίστοιχες διοργανώσεις του εξωτερικού, υπάρχουν περιθώρια για να γίνει ακόμα ελκυστικότερο το «προϊόν», ως προς την προσέλευση, τα έσοδα και συνολικά ως προς τα οικονομικά του δεδομένα;
«Ασφαλώς υπάρχουν περιθώρια, και μάλιστα σημαντικά! Το Ράλλυ Ακρόπολις έχει αναπτυχθεί ήδη ως ένα πολύ ισχυρό brand, αλλά μπορεί να εξελιχθεί ακόμη περισσότερο ως ολοκληρωμένο τουριστικό και εμπορικό προϊόν. Αν δούμε ώριμες διοργανώσεις του εξωτερικού, όπως το Ράλλυ Πορτογαλίας ή το Ράλλυ Φινλανδίας, θα διαπιστώσουμε ότι η επιτυχία τους δεν οφείλεται μόνο στην αγωνιστική ποιότητα. Οφείλεται στη δημιουργία μιας συνολικής εμπειρίας γύρω από τον αγώνα.
Το ζητούμενο πλέον είναι ο θεατής να μη βλέπει απλώς μια ειδική διαδρομή και να φεύγει. Πρέπει να έχει λόγο να μείνει περισσότερες ημέρες, να καταναλώσει τοπικά προϊόντα, να επισκεφθεί την περιοχή, να αγοράσει επίσημο merchandise, να συμμετάσχει σε παράλληλες δράσεις, να ζήσει το service park, να εμπλακεί με ψηφιακό περιεχόμενο και να αισθανθεί ότι συμμετέχει σε ένα μεγάλο φεστιβάλ μηχανοκίνητου αθλητισμού.
Υπάρχουν συγκεκριμένα πεδία βελτίωσης. Πρώτον, πιο οργανωμένα πακέτα φιλοξενίας για Έλληνες και ξένους επισκέπτες. Δεύτερον, καλύτερη σύνδεση του αγώνα με θεματικές μορφές τουρισμού, όπως ο γαστρονομικός, ο πολιτιστικός και ο φυσιολατρικός τουρισμός. Τρίτον, ενίσχυση των fan zones και των εμπορικών ζωνών στις πόλεις υποδοχής. Τέταρτον, αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων, εφαρμογών, χαρτών, real-time ενημέρωσης και προσωποποιημένης εμπειρίας για τον θεατή. Πέμπτον, πιο συστηματική μέτρηση του αποτυπώματος κάθε χρόνο, ώστε οι αποφάσεις να βασίζονται σε δεδομένα και όχι σε εντυπώσεις.
Και σε κάθε περίπτωση, πόσο καλύτερο, σε αυτόν τον τομέα, μπορεί να γίνει μελλοντικά η διοργάνωση;
«Η διοργάνωση μπορεί να γίνει αισθητά καλύτερη, αλλά αυτό απαιτεί σταθερό στρατηγικό σχεδιασμό. Δεν αρκεί να υπάρχει ένας επιτυχημένος αγώνας τεσσάρων ημερών. Χρειάζεται να χτιστεί ένα ετήσιο οικοσύστημα γύρω από το Ράλλυ Ακρόπολις. Δηλαδή, ο αγώνας να μην «ξυπνά» μόνο λίγες εβδομάδες πριν από την εκκίνηση, αλλά να λειτουργεί όλο τον χρόνο ως πλατφόρμα προβολής, εκπαίδευσης, τουρισμού, τεχνολογίας και οδικής ασφάλειας.
Η μελλοντική βελτίωση μπορεί να κινηθεί σε τρεις κατευθύνσεις. Η πρώτη είναι η αύξηση της διεθνούς επισκεψιμότητας. Οι ξένοι επισκέπτες έχουν συνήθως μεγαλύτερη μέση δαπάνη και περισσότερες διανυκτερεύσεις, άρα η προσέλκυσή τους έχει υψηλή οικονομική σημασία. Η δεύτερη είναι η αύξηση της παραμονής των επισκεπτών στις περιοχές του αγώνα. Ακόμη και μία επιπλέον διανυκτέρευση ανά επισκέπτη μπορεί να αλλάξει σημαντικά το τελικό οικονομικό αποτέλεσμα. Η τρίτη είναι η εμπορική αξιοποίηση του brand μέσα από προϊόντα, εμπειρίες, εταιρικές φιλοξενίες, εκπαιδευτικές δράσεις και διεθνείς συνεργασίες.
Η Ελλάδα έχει ένα πλεονέκτημα που λίγες χώρες έχουν: μπορεί να συνδέσει έναν παγκόσμιο αγώνα ράλλυ με τοπία, ιστορία, θάλασσα, βουνό, πολιτισμό και γαστρονομία. Αν αυτό οργανωθεί με επαγγελματικό τρόπο, τότε το Ράλλυ Ακρόπολις μπορεί να παράγει ακόμη μεγαλύτερο οικονομικό αποτέλεσμα, χωρίς να αλλοιώσει τον σκληρό και αυθεντικό αγωνιστικό του χαρακτήρα».
Η Formula 1 είναι ένα μακροπρόθεσμο και όχι βραχυπρόθεσμο project
Το ανεκπλήρωτο όνειρο για τους λάτρεις του μηχανοκίνητου αθλητισμού είναι η παρουσία της χώρας στο καλεντάρι της Formula 1. Είναι, βεβαίως, σύνθετο θέμα, αλλά ποια είναι η δική σας επιστημονική εκτίμηση;
«Η Formula 1 στην Ελλάδα είναι ένα ελκυστικό όραμα, αλλά πρέπει να το εξετάσουμε με ρεαλισμό. Επιστημονικά και οικονομικά, δεν αρκεί να πούμε ότι «θα ήταν ωραίο να έχουμε Grand Prix». Πρέπει να εξετάσουμε αν υπάρχουν οι υποδομές, η χρηματοδότηση, η θεσμική δέσμευση, η εμπορική βιωσιμότητα, η χωροταξική δυνατότητα, η περιβαλλοντική αποδοχή και η διεθνής ανταγωνιστικότητα μιας τέτοιας πρότασης.
Η Formula 1 απαιτεί προδιαγραφές πολύ υψηλότερες από μια απλή αθλητική διοργάνωση. Απαιτεί πίστα ή προσωρινή αστική διαδρομή με πιστοποίηση FIA Grade 1, πολύ μεγάλη επένδυση σε ασφάλεια, paddock, μεταφορές, φιλοξενία, τηλεοπτικές υποδομές, VIP υπηρεσίες, ξενοδοχειακή επάρκεια και διεθνή προβολή. Επίσης, απαιτεί πολυετή συμφωνία και ισχυρό οικονομικό μοντέλο, γιατί το κόστος διοργάνωσης και τα δικαιώματα φιλοξενίας είναι πολύ υψηλά.
Η Ελλάδα έχει πλεονεκτήματα: ισχυρό τουριστικό brand, Αθήνα με διεθνή αναγνωρισιμότητα, σύγχρονες επενδύσεις σε αστικό και παραλιακό μέτωπο, εμπειρία από μεγάλες διοργανώσεις και έντονο ενδιαφέρον για τον μηχανοκίνητο αθλητισμό. Όμως, σήμερα δεν υπάρχει ώριμο, θεσμικά κατοχυρωμένο και τεχνικά αδειοδοτημένο σχέδιο που να επιτρέπει να πούμε ότι ένα ελληνικό Grand Prix είναι άμεσα ρεαλιστικό.
Η δική μου εκτίμηση είναι ότι η Formula 1 μπορεί να αποτελέσει μακροπρόθεσμο εθνικό project, όχι βραχυπρόθεσμη εξαγγελία. Θα έπρεπε να ξεκινήσει με σοβαρή μελέτη σκοπιμότητας, ανάλυση κόστους-οφέλους, περιβαλλοντική αξιολόγηση, διεθνή benchmarking, επιλογή πιθανής τοποθεσίας και σαφή απάντηση στο ερώτημα: ποιο θα είναι το ελληνικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι πόλεων και χωρών που ήδη διεκδικούν θέση στο καλεντάρι;
Μέχρι τότε, η πιο ασφαλής στρατηγική για την Ελλάδα είναι να ισχυροποιήσει ακόμη περισσότερο το Ράλλυ Ακρόπολις. Αυτό είναι ήδη ένα παγκόσμιο προϊόν, με ιστορία, αναγνωρισιμότητα και μετρήσιμο οικονομικό αποτύπωμα. Αν το εξελίξουμε σωστά, μπορεί να αποτελέσει τον βασικό πυλώνα της διεθνούς παρουσίας της χώρας στον μηχανοκίνητο αθλητισμό και, ταυτόχρονα, τη βάση πάνω στην οποία θα μπορούσε κάποτε να συζητηθεί πιο σοβαρά και ένα μεγαλύτερο project, όπως η Formula 1.
Συμπληρωματικά, τι θα λέγατε ως τελικό σχόλιο;
«Το Ράλλυ Ακρόπολις είναι κάτι περισσότερο από ένας αγώνας. Είναι ένα παράδειγμα του πώς ο αθλητισμός μπορεί να δημιουργήσει οικονομία, εικόνα, εξωστρέφεια και τοπική υπεραξία. Το μεγάλο στοίχημα για τα επόμενα χρόνια είναι να μη μείνουμε μόνο στη νοσταλγία του «εθνικού μας αγώνα», αλλά να τον μετατρέψουμε σε ένα σύγχρονο, βιώσιμο, διεθνώς ανταγωνιστικό αθλητικό και τουριστικό προϊόν. Η ιστορία υπάρχει. Το brand υπάρχει. Το κοινό υπάρχει. Αυτό που χρειάζεται είναι συνέπεια, στρατηγική και διαρκής αξιολόγηση με πραγματικά δεδομένα».
Photo Credits: Acropolis Rally, Scuderia Ferrari, Facebook
